Blauwe knoop (Scabiosa succisa)

Dit weekend vond ik weer een familielid van een van mijn favorieten, Knautia Macedonica: De blauwe knoop (Succisa pratensis, synoniem: Scabiosa succisa) Het is net als de Knautia een vaste plant uit de kamperfoeliefamilie (Caprifoliaceae).
Ik heb de foto's genomen op de Vlinderhof (Maximapark, Utrecht) waar een bloementuin ontworpen door Piet Oudolf zijn naam eer aan doet: Half september nog volop vlinders.

Net als bij de Beemdkroon vormen de bloemetjes een mooi bolletje, maar de plant is verder heel anders. De stelen lijken stijver waardoor het geheel mooi rechtop staat. Vroeger werd de Blauwe knoop samen met Beemdkroon, Duifkruid en de Kaardebollen ingedeeld in een aparte familie, namelijk de Kaardebolfamilie. 

Ter vergelijk hieronder de Beemdkroon (Knautia Macedonica) en Duifkruid (scabiosa columbaria pink mist of schurftkruid) 

Een mooie dag om de vlinderhof te leren kennen. De grassen waren geweldig! Ik ga in de lente nog een keer kijken, om de lentebollen te zien. Het bollenplan is van Studio Toop (met Carolien Barkman Tuinen en Silkens Beplantingen. 

Scabiosa, Knautia of Cephalaria

Scabiosa heet in het Nederlands schurftkruid of duifkruid. De naam is afgeleid van scabies, Latijn voor schurft (en dit komt weer van het woord scabere, 'to scratch'). Knautia wordt hier in Nederland beemdkroon genoemd maar ook weduwebloem. De beide planten lijken tijdens de bloei veel op elkaar en vroeger werd er tussen deze planten geen verschil gemaakt. Het subtiele verschil zit in de bloemhoofdjes: Scabiosa heeft een kelk met 'lange tanden' en ook de zaadhoofdjes verschillen van elkaar. Bij de Limburgse Plantenwerkgroep staan een paar duidelijk foto's van de 'lange tanden'. Knautia wordt soms ingedeeld bij de kamperfoeliefamilie en soms bij de kaardebolfamilie. Scabiosa wordt alleen ingedeeld bij de kaardebolfamilie.

Scabiosa bloeit lang en mooi, trekt veel hommels aan en staat ook nog eens mooi in een vaas. Er zijn lila, witte, zachtgele en ook prachtige donkere kleuren zoals de Scabiosa atropurpurea 'Chile Black'. Van de Knautia is voor al de macedonica bekend. De Knautia macedonica is een wat warrige, slordige plant met een donkerrode of roze kleur die alle kanten op gaat. Een paar stevige planten in de buurt houden de springerige knautia wel in toom (dan heet het een weefplant). We schreven al eerder een post over Beemdkroon of Knautia macedonica. 

Geen scabiosa en ook geen knautia is de citroengele Cephalaria gigantea Deze plant heeft veel benamingen: reuzenscabiosa, schoepkruid, gele scabiosa of groot plathoofd en is verwant aan de scabiosa. Ik vind hem heel mooi. De plant heeft een rozet van donkergroene ingesneden bladeren op de grond en vrolijke gele bloemen op dunne steeltjes hoog in de lucht.

Het blad van de reuzenscabiosa of Cephalaria gigantea 

De ontwikkeling van knop naar bloem is prachtig om te zien. 
Eerst verschijnt er een knop met een geel/zwart, bijna grafisch patroon.

Knop van de Cephalaria gigantea

Daarna volgen heel langzaam de bloemblaadjes.

En dan de rest! 

Bij mij hebben de hoge stengels geen steun nodig, maar dat kan ook liggen aan de relatief beschutte plek. Hier las ik een leuk stuk over de ontdekking van de reuzenscabiosa.